حبیب اله سعیدی نیا

جنگهای جهانی، بهویژه جنگ جهانی دوم، یکی از عوامل اصلی شکلگیری جوامع دیاسپوریک در اروپا و جهان بود؛ اشغال لهستان توسط آلمان و شوروی و تبعید گسترده لهستانیها به سیبری و آسیای مرکزی، جمعیت وسیعی از این کشور را شامل زنان، کودکان و خانوادههای نظامیان مجبور به مهاجرت کرد و پس از رهایی از اردوگاههای شوروی، بسیاری از آنان به ایران منتقل شدند. با توجه به اهمیت تاریخی این رخداد، پژوهش حاضر باهدف بررسی علل، زمینهها و 4413 م.( و - 4232 ش./ 4411 - پیامدهای حضور دیاسپورای لهستانی در ایران در فاصله ) 4234 تحلیل تعاملات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آنان با جامعه میزبان انجامشده است. این تحقیق به روش توصیفی–تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانهای، تحلیل اسناد و نشریات تاریخی و تاریخ شفاهی صورت گرفته است و دادهها با تمرکز بر مسیر حرکت دیاسپورای لهستانی از اتحاد جماهیر شوروی به ایران و شرایط زندگی آنان در کمپها و شهرهای مختلف ایران تحلیل بررسی گردید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که چارچوب نظری رابین کوهن در تحلیل دیاسپورا مؤید آن است که لهستانیان، پس از تجربه تبعید در شوروی، در دوران اقامت در ایران توانستند از طریق مشارکت در فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و تعامل با جامعه میزبان هویت میهنی خود را بازسازی کنند. بر این اساس، بررسی حضور لهستانیان در ایران نشان میدهد که مهاجرت اجباری و تبعید، علاوه بر ایجاد شرایط دشوار، زمینههای بازسازی هویت فرهنگی و مشارکت اجتماعی دیاسپورا را فراهم کرده و تعاملات دوسویه با جامعه میزبان به پایداری و استمرار این جوامع در سرزمین جدید کمک نمود.