سیدسجاد جعفری

بنا به تصریح قرآن، پیامبر(ص) اسوه و الگوی مؤمنان معرفی شده است؛ از این­رو بر هر مسلمانی لازم است به آن حضرت اقتدا کند. برای پیروی و اقتدا به شناخت نیاز است؛ بهترین منبع برای شناخت نیز قرآن می­باشد؛ اما از آنجا که آیات قرآن درباره شخصیت پیامبرk در برخی موارد برداشت­ها و تفاسیر متفاوتی ارائه می­دهد، شیعه و اهل سنت هر یک با توجه به مبانی فکری و مذهبی خود تفسیر متفاوتی از شخصیت ایشان بیان کرده­اند. مقاله حاضر به روش توصیفی- تحلیلی دیدگاه طبری از مفسران اهل سنت، نویسنده تفسیر جامع­البیان و طبرسی از مفسران شیعه، نویسنده تفسیر مجمع­البیان مقایسه کرده و به این پرسش پاسخ می­دهد که دو مفسر یادشده چه تبیینی از شخصیت فردی پیامبرk داشته­اند. برای یافتن پاسخ ابتدا شاخص­هایی تعریف شده و با توجه به آن شاخص­ها آیات مربوط به پیامبرk در هشت مؤلفه عصمت، زهد، ساده زیستی، اعتدال، صبر، عبودیت، اخلاص و توکل مطالعه شد. پس از بررسی آیات گردآمده در مؤلفه­های یادشده این نتیجه به دست آمد که اختلاف طبرسی و طبری در معرفی شخصیت فردی رسول خداk بیشتر در مباحث و مبانی کلامی و از جمله موضوع عصمت است؛ حاصل اینکه برخی مبانی دلالی و روشی همچون اکتفا به ظاهر آیات در بازخوانی آن، موجب پدید­آمدن اختلافاتی در تفسیر و برداشت از شخصیت پیامبرk شده است.