مهدی محمدی

مقدمه: نخیلات نه تنها باید با چالش بهبود مقاومت در برابر استرس های محیطی و افزایش تولید مواجه اند بلکه باید وابستگی تولیدکنندگان به مواد شیمیایی کشاورزی را برای دستیابی به یک سیستم پایدار و سلامت محیط زیست کاهش دهد. بنابراین، نیاز به اجرای یا احیای فناوری های دوستانه با محیط زیست، اهمیت بالایی برخوردار است. عصاره های جلبکهای دریایی به دلیل توانایی آنها در بهبود رشد گیاهی و کاهش استرس های ابیوتیک و بیوتیک به راحتی مورد استفاده قرار می گیرند، خرما از مهمترین محصولات باغی ایران است و افزایش کیفیت و کمیت آن با روش های ارگانیک و اقتصادی از اولویت های پژوهشی می باشد. استفاده از جلبکهای دریایی توانایی در تحقیق پیش رو با هدف بررسی عملکرد در نخل بوده است. روش کار: این پژوهش به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با 28 تیمار شامل کودهای جلبکی (S1 تا S4)، اسپیرولینا (Sp1 تا Sp4)، NPK (N1 و N2) و ترکیبات آنها در سه تکرار اجرا شد. صفات اندازه گیری شده شامل وزن، طول، قطر، قند، فنل کل، فلاونوئید و فلاوان در دو مرحله خارک و خرما بودند. داده ها با استفاده از ANOVA، آزمون دانکن و تحلیل چندمتغیره MANOVA مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج: تفاوت معنی داری بین تیمارها در سطح 99 درصد مشاهده شد. تیمار S2 (جلبک نوع 2( با میانگین وزن خرما 11.6 گرم )17.6 درصد بیشتر از شاهد) و قند 5.55 گرم (33.4 درصد افزایش)، بالاترین عملکرد کمی و یکنواختی (ضریب تغییرات 2.2 درصد) را داشت. تیمار S3N2 (ترکیب جلبک S3 و NPK نوع 2) با تولید 150 میلی گرم بر لیتر فلاونوئید (4 برابر شاهد) عملکرد استثنایی در کیفیت تغذیه ای نشان داد. تیمار S1N1 نیز با 9.5 گرم وزن و 63.6 میلی گرم فلاونوئید، تعادل مناسبی بین کمیت و کیفیت ایجاد کرد. تحلیل همبستگی نشان داد وزن خرما با قطر خارک (0.51) و فلاونوئید خرما با قند (0.42) همبستگی مثبت و معنی دار داشتند. بحث و نتیجه گیری: مکانیسم اصلی اثر جلبک ها بعنوان بیوستیمولانت ها، که عوامل ترویج دهنده رشد گیاهی تعریف می شوند و به طور قابل توجهی با کودها متفاوتند، به طور مداوم در حال افزایش استفاده از آنها هستیم. آنزیم PAL و تحریک مسیر بیوسنتز فنیل پروپانوئید است. ترکیب S2 و N1 به دلیل تداخل هورمونی و رقابت عناصر، باعث کاهش 36 درصدی عملکرد شد. از نظر اقتصادی، تیمار S3N2 با قابلیت فروش 95 هزار تومان، 127