محمد منصوری مقدم

پژوهش حاضر به بررسی نقش تعاملات تجاری بین الملل در فرایند توسعه ی اجتماعی ایران طی دهه ی 1342-1352 از رهگذر تحلیل آثار موافقت نامه ی تجاری میان ایران و جامعه ی اقتصادی اروپا می پردازد. جامعه ی اقتصادی اروپا از آغاز تشکیل، علاوه بر هدف گذاری در راستای هم گرایی سیاسی، توسعه ی روابط تجاری با کشورهای غیرعضو، به ویژه در مناطق راهبردی چون خاورمیانه را در دستور کار قرار داد. در این میان، ایران نیز با هدف تقویت صادرات غیرنفتی و رفع موانع تعرفه ای چهار محصول عمده ی صادراتی، اقدام به برقراری ارتباط رسمی با این جامعه و پیگیری امضای موافقت نامه ی تجاری نمود. این مقاله با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی و استفاده از اسناد و داده های تاریخی، تأثیر این موافقت نامه را بر کمیت صادرات چهار محصول عمده ی کشور را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که علیرغم چالش هایی همچون ضعف زیرساخت های تولیدی و رقابت ترکیه و یونان، امضای این موافقت نامه نقش مثبتی در افزایش وزن و ارزش صادرات این محصولات ایفا کرده، گامی مؤثر در راستای پیوند اقتصاد ایران با نهادهای اقتصادی بین الملل و توسعه ی اجتماعی ایران بوده است.