محمد منصوری مقدم

خلیج فارس به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و منابع سرشار، همواره مورد توجه قدرت های جهانی بوده است. در قرن نوزدهم، فرانسه با اهداف سیاسی، اقتصادی و نظامی به این منطقه ورود کرد و تلاش نمود جایگاهی در رقابت های استعماری به دست آورد. هدف اصلی این پژوهش بررسی دلایل و چگونگی حضور فرانسه در خلیج فارس در قرن نوزدهم و تحلیل تأثیر انقلاب فرانسه و تحولات سیاسی داخلی آن کشور بر سیاست هایش در این منطقه است. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام شده است. داده های تحقیق از منابع تاریخی، کتاب ها، مقالات و اسناد مرتبط گردآوری و سپس مورد تحلیل قرار گرفته اند. نتایج نشان می دهد که حضور فرانسه در خلیج فارس از ابتدا با انگیزه های اقتصادی و مذهبی آغاز شد، اما با روی کار آمدن ناپلئون، این اهداف به سمت اهداف سیاسی ـ نظامی تغییر یافت. انعقاد قراردادها با کشورهای منطقه، ایجاد کنسولگری ها و رقابت با انگلستان از مهم ترین اقدامات فرانسه در این دوران بود. سیاست های فرانسه در قرن نوزدهم در خلیج فارس نشان می دهد که این کشور با وجود تلاش های گسترده، هرگز نتوانست برتری انگلستان را در منطقه به چالش بکشد. با این حال، اقدامات فرانسه در شکل گیری مناسبات سیاسی ـ اقتصادی خلیج فارس تأثیرگذار بود و میراثی تاریخی برای روابط کنونی بر جای گذاشت.