سمیه شرونی

چکیده این پژوهش در پی آن است که سیر دگرگونی منابع اقتدار زنان را در چهار رمان متعلق به دهه های شصت تا نود بررسی کند. مسئله اصلی آن، چگونگی بازنمایی انواع سرمایه های زنان و تحول جایگاه اجتماعی، فرهنگی و نمادین آنان در بستر تحولات جامعه ایرانی است. از آنجا که شخصیت های زن در ادبیات داستانی بازتابی از ساختارهای اجتماعی و روابط قدرت اند، مطالعه این آثار می تواند نشان دهد که زنان در هر دهه با چه میزان از منابع، منزلت و امکان کنشگری ترسیم شده اند و این تصویر چه تحولاتی را منعکس ساخته است. ضرورت این پژوهش از آنجا ناشی می شود که بازنمایی زنان در رمان فارسی، افزون بر ارزش ادبی، حاوی دلالت های اجتماعی و فرهنگی مهمی است؛ بنابراین بررسی تحولات منابع اقتدار زنان در این آثار، به شناخت بهتر جایگاه زن در ادبیات و جامعه ایران و نیز فهم تغییر نگرش ها نسبت به هویت و نقش اجتماعی زنان در دهه های شصت تا نود کمک می کند. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی، بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و با محوریت رمان های طوبا و معنای شب(1367)، جزیرۀ سرگردانی(1372)، پرنده ی من (1381) و روز حلزون (1392) انجام شده است. ملاک گزینش آثار، محوریت قرار گرفتن زندگی زنان است و نتایج پژوهش نشان می دهد نقش زنان در میدان های علم، قدرت، سیاست و کسب و کار افزایش یافته اما نقش مذهبی و نیز نقش همسری و مادری آنان به حاشیه رفته است.