امیر وزیری زاده

مدیریت پسماندهای آلی صرفاً از منظر دفع و کاهش آلودگی، رویکردی منفعلانه و هزینه بر است که نه تنها مشکلات زیست محیطی را حل نمی کند، بلکه فرصت های قابل توجه اقتصادی و کشاورزی را نیز از دست می دهد. در بسیاری از کشورهای پیشرو در حوزه مدیریت پسماند، پسماندهای آلی دیگر به عنوان یک معضل، بلکه به عنوان یک منبع ارزشمند برای تولید انرژی، مواد اولیه صنعتی و نهاده های کشاورزی دیده می شوند. متأسفانه در کشور ما، نگاه غالب به پسماندهای آلی همچنان نگاهی دفع محور است که نتیجه آن هدررفت میلیاردها تومان ارزش افزوده در سال و تشدید بحران های زیست محیطی است. در مقابل، رویکرد تبدیل این پسماندها به محصولات با ارزش افزوده از طریق فناوری های پیشرفته ای نظیر کربونیزاسیون یا همان پیرولیز آهسته، می تواند یک چرخه ارزش چندلایه ایجاد کند. این چرخه نه تنها بار آلودگی را از محیط برمی دارد، بلکه جریان های درآمدی جدیدی برای شهرداری ها، تصفیه خانه های فاضلاب، مجتمع های کشاورزی و تعاونی های روستایی پدید می آورد. در این فرآیند، خوراک ورودی که شامل پسماند آلی شهری، ضایعات گیاهی و لجن فاضلاب است، به سه دسته محصول تبدیل می شود که هر یک دارای بازار مصرف مشخص و مزایای زیست محیطی منحصربه فردی هستند. این سه دسته عبارتند از: محصول جامد که همان بیوچار است، محصول مایع که سرکه چوب یا اسید پیرولیگنئوس نام دارد، و محصول گازی که شامل ترکیبات قابل اشتعال مانند هیدروژن، متان و مونوکسید کربن بوده و می تواند به عنوان سوخت کمکی خود فرآیند مورد استفاده قرار گیرد. در این بخش، تمرکز اصلی بر روی دو محصول با ارزش افزوده بالاتر، یعنی بیوچار و سرکه چوب، خواهد بود، زیرا محصول گازی عمدتاً در خود راکتور مصرف شده و در محاسبات اقتصادی به عنوان کاهش هزینه انرژی محاسبه می شود.