فرزاد صالحی

سلنیوم یکی از عناصر کمیاب اما حیاتی در تغذیه و فیزیولوژی آبزیان به شمار می رود که حضور آن برای حفظ تعادل متابولیکی، رشد، ایمنی و تولیدمثل ضروری است. این عنصر از طریق مشارکت در ساختار سلنوپروتئین ها، در فرآیندهای آنتی اکسیدانی و تنظیم واکنش های اکسید و احیاء نقش محوری دارد. مطالعات متعدد نشان داده اند که استفاده از منابع مختلف سلنیوم، به ویژه شکل های آلی و نانویی آن، سبب بهبود کارایی تغذیه ای، ارتقای سلامت کبد، افزایش پاسخ ایمنی و کاهش استرس اکسیداتیو در آبزیان می شود. از سوی دیگر، کمبود این عنصر موجب بروز ناهنجاری های متابولیکی، ضعف عضلانی، کاهش بقاء و حساسیت بیشتر به بیماری ها می گردد، در حالی که مصرف بیش از حد آن می تواند اثرات سمی و آسیب های بافتی ایجاد کند. به کارگیری سلنیوم در مقادیر بهینه، ضمن افزایش توان آنتی اکسیدانی، موجب ارتقای کیفیت اسپرم و تخمک، بهبود نرخ باروری و تقویت رشد لاروها در گونه های مختلف آبزی می شود. همچنین، ترکیب سلنیوم با ویتامین های آنتی اکسیدانی نظیر E و C آثار هم افزایی قابل توجهی در ارتقای سلامت و مقاومت در برابر عوامل بیماری زا دارد. در مجموع، سلنیوم به عنوان یک عنصر کلیدی در تغذیه نوین آبزیان، می تواند نقشی مؤثر در بهبود بهره وری، سلامت زیستی و پایداری زیست محیطی در سامانه های پرورشی ایفا نماید.