حسین مهتدی

روایت شناسی، شاخه ای از نقد ادبی است که با هدف تحلیل زبان شناختی فرایند روایت در متون روایی شکل گرفته است. این دانش به بررسی ساختارها، شیوه ها و ابزارهای روایتی می پردازد که نویسندگان برای بازنمایی داستان از آن ها استفاده می کنند. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی، بر اساس نظریۀ وجه روایی ژرار ژنت، به بررسی رمان طیف أنین النای نوشتۀ مها حسن قصراوی، نویسندۀ معاصر فلسطینی، می پردازد. هدف از این مطالعه، تحلیل شیوه های بازنمایی روایت و نوع کانونی شدگی در این رمان است تا تأثیر آن ها بر نزدیکی مخاطب به شخصیت ها و ساختار داستان روشن شود. دلیل انتخاب این اثر، بهره گیری آن از جریان سیال ذهن و روایت چندلایه ای است که بازتاب دهندۀ وضعیت بغرنج ملت فلسطین در تبعید و اشغال است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نویسنده برای کاهش فاصله میان روایت و داستان، به طور مؤثر از انواع گفتار مستقیم، غیر مستقیم و غیر مستقیم آزاد استفاده کرده است. همچنین با به کارگیری کانونی شدگی درونی متغیر، موفق شده است روایت را از منظر شخصیت های مختلف پیش ببرد و پیوند عاطفی میان خواننده و شخصیت ها را تقویت کند.