احمد حیدری

چکیده میرزا محمد حسین جمی مشهور به فاضل جمی (1256-1319 ه.ق.) از علما و مجتهدان ایرانی است که مبانی فقهی-حقوقی در آثار ادبی او مشهود است. ساختار ادبی نوشتۀ وی معروف به «در بزم سور به احسن وجه در طلب حسب و نسب نگاشته شد» به نحوی است که ارزش فقهی-حقوقی آن از غنای ادبی اش جلوه ای بارزتر دارد. هدف ما بررسی مسائل فقهی-حقوقی فاضل جمی در نوشتۀ «در بزم سور» و تحلیل رویکرد ادبی-حقوقی اوست. این پژوهش بر پایۀ نوشتۀ «در بزم سور» به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و به صورت کتابخانه ای، زبان ادبی و نگرش فقهی-حقوقی فاضل جمی را در رابطه با اختیار زن در انتخاب شوهر بررسی و مطالعه می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد فاضل جمی در نوشتۀ «در بزم سور» هم زمان با ارائۀ نمایش توانایی قلم ادبی خود، در پی انتقال مفاهیم فقهی-حقوقی به مخاطب و آشنا کردن مردم با احکام فقهی-حقوقی در زمینۀ اختیار زن در انتخاب شوهر است. به نظر می رسد تمام قسمت های منشآت فاضل جمی از نظر مهارت در آمیختگی نثر و شعر با اصول و قواعد فقهی-حقوقی و آراستن زبان متن با کلام خدا و سخنان بزرگان امامیه و عامه از اهمیت و ارزش زیادی برخوردار باشند، به گونه ای که فقاهت فاضل را پررنگ تر از ادیب بودن او می نمایانند. از این رو، پژوهشگران حقوقی، فقها، وکلا و قضات در حرفۀ خویش می توانند از زبان ادبی و دانش فقهی-حقوقی فاضل جمی استفاده کنند.