عبدالکریم حسین پور

بخش حمل ونقل دریایی به عنوان پیش نیاز و زیربنای توسعه، دارای نقش اساسی و کارآمد در باروری امکانات و استعدادهای بالقوه جوامع بوده که از طریق جابجایی بار و مسافر، پیوند ناگسستنی بین عوامل مختلف رشد و توسعه را فراهم می آورد و موجی برقراری تقویت هر چه سریعتر و گسترده تر بخش های مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها می گردد و بدین ترتیب نقش و اهمیت خود را به عنوان یکی از موثرترین شاخص های رشد و توسعه نمایان می سازد. در این راستا این مطالعه با هدف ارائه چارچوبی جامع به منظور شناخت و ارزیابی زیرساخت های حمل و نقل دریایی با شناسایی چالش ها و ارائه راهکارهای عملی جهت توسعه پایدار استان بوشهر با رویکردی علمی مبتنی بر نظر خبرگان طرح ریزی و اجرا گردیده است. پژوهشگران، در این مطالعه ابتدا با مرور مبانی نظری و پیشینه پژوهش و همچنین مصاحبه با خبرگان به 24 شاخص زیرساختی حمل و نقل دریایی موثر بر توسعه پایدار استان بوشهر دست یافتند که در 3 دسته به نام هایزیرساخت های اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی تقسیم گردیده اند. ابتدا با تکنیک دلفی فازی و نظرخواهی از 15 نفر از خبرگان، شاخص ها به تعداد 16 مورد تقلیل یافته و مورد تایید واقع گردیدند. سپس با تکنیک سوارا با رویکرد برنامه ریزی فازی اولویت بندی گردیدند. همچنین در هر یک از ابعاد سه گانه نیز می توان شاخص های اولویت دار را به عنوان نمونه معرفی نمود. در زیرساخت های زیست محیطی شاخص انتشار گازهای سمی و گلخانه ای در جایگاه نخست اهمیت قرار گرفت و به ترتیب شاخص های مصرف سوخت و کارایی انرژی و اثرات تخریب زیستگاه و تأثیر بر تنوع زیستی دریایی در جایگاه و درجه اهمیت و اولویت دوم و سوم جای گرفتند. در بین شاخص های متعلق به بعد اجتماعی، شاخص کاهش فقر و توسعه منطقه ای در جایگاه نخست اهمیت قرار دارد و شاخص مسئولیت اجتماعی شرکت های کشتیرانی در جایگاه و درجه اهمیت و اولویت دوم جای گرفت. همچنین در بین شاخص های متعلق به بعد اقتصادی، شاخص صادرات و واردات مبتنی بر حمل و نقل دریایی در جایگاه نخست اهمیت قرار گرفت و به ترتیب شاخص های هزینه حمل و نقل کالا از طریق دریا و هزینه های لجستیک مرتبط با دریا در جایگاه و درجه اهمیت و اولویت دوم و سوم قرار گرفتند.