افسانه مرادی

زمینه: افزایش استفاده و مصرف افراطی از اینترنت نگرانی هایی را درباره ی بروز اعتیاد و پیامدهای روانی - شناختی آن ایجاد کرده است. بررسی عوامل مؤثر در این زمینه، ضروری به نظر می رسد. هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی افسردگی، انعطاف پذیری شناختی و شفقت به خود در رابطه بین کمال گرایی و اعتیاد به اینترنت در دانشجویان بود. روش‏شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی - همبستگی انجام شد. جامعه ی آماری شامل دانشجویان دانشگاه خلیج فارس بوشهر در سال تحصیلی 1402–1403 بود و نمونه گیری به صورت خوشه ای چندمرحله ای انجام شد. در مجموع 385 پرسش نامه وارد تحلیل گردید. برای تحلیل داده ها ابتدا آمار توصیفی و سپس برای آزمون فرضیه ها از مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد واریانس محور استفاده گردید؛ تحلیل ها در نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه ی اعتیاد به اینترنت (IAT)یانگ، پرسش نامه ی چندبعدی کمال گرایی هویت و فلت (1991)، پرسش نامه ی افسردگی بک (BDI-13)، پرسش نامه ی انعطاف پذیری شناختی (CFI) دنیس و همکاران (2010) و پرسش نامه ی کوتاه شفقت به خود ریس و همکاران (2011) بود. یافته‏ها: تحلیل مسیرها نشان داد که مسیر مستقیم کمال گرایی به اعتیاد به اینترنت به تنهایی معنادار نبود (t = 1.514، β = 0.087). کمال گرایی به طور معناداری با افزایش افسردگی مرتبط بود. اما کمال گرایی با افزایش افسردگی و کاهش شفقت به خود و انعطاف پذیری شناختی همراه بود. افسردگی اثر مستقیم و مثبت معناداری بر اعتیاد به اینترنت نشان داد. تحلیل میانجی گری با استفاده از بوت استرپ نشان داد که افسردگی، شفقت به خود و انعطاف پذیری شناختی نقش میانجی جزئی در انتقال اثر کمال گرایی بر اعتیاد به اینترنت دارند؛ ضریب تعیین متغیر اعتیاد به اینترنت برابر R² = 0.55 گزارش شد. نتیجه‏گیری: مسیر مستقیم کمال گرایی به اعتیاد به اینترنت معنادار نبود، اما کمال گرایی به طور معناداری با افزایش افسردگی و کاهش شفقت به خود و انعطاف پذیری شناختی همراه بود و این سه متغیر به عنوان میانجی گر جزئی، بر اعتیاد به اینترنت اثرگذار بودند. بدین ترتیب اثر کمال گرایی بر اعتیاد به اینترنت به صورت غیرمستقیم و از طریق افزایش افسردگی و کاهش شفقت به خود و انعطاف پذیری شناختی تبیین می شود.