سیف اله اندایش

این پژوهش با هدف تحلیل نظام مند روندهای علمی، مفاهیم کلیدی و خوشه های موضوعی مرتبط با امنیت دریایی و نقش آن در رشد اقتصادی، با بهره گیری از رویکرد علم سنجی و تحلیل هم واژگانی انجام شده است. داده های پژوهش شامل 612 سند علمی منتشرشده در بازۀ زمانی 2025–1988 است که از پایگاه اسکوپوس استخراج و با استفاده از نرم افزار VOSviewer، Bibliometrics تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که تولیدات علمی حوزه امنیت دریایی طی سه دهه اخیر روندی صعودی داشته و پس از سال 2010 افزایش چشمگیری یافته است. کشورهای چین، بریتانیا و ایالات متحده بیشترین سهم را در تولید علم داشته و حوزه های «علوم اجتماعی» و «علوم محیطی» بیشترین مشارکت علمی را به خود اختصاص داده اند. نقشه هم واژگانی پژوهش چهار خوشۀ اصلی شامل امنیت سخت دریایی، تجارت و حمل ونقل دریایی، اقتصاد آبی و امنیت فناورانه را آشکار ساخت. تحلیل تکامل زمانی مفاهیم نیز نشان داد که محور پژوهش ها از تهدیدات سنتی دریایی به سمت توسعه اقتصادی، حکمرانی اقیانوسی، پایداری و اقتصاد آبی حرکت کرده است. در نهایت، نتایج بیانگر آن است که امنیت دریایی نه تنها مؤلفه ای راهبردی در مدیریت ریسک و کنترل تهدیدات است، بلکه زیرساختی کلیدی برای تقویت تجارت، لجستیک، توسعه پایدار و رشد اقتصادی ملی و جهانی محسوب می شود.