سیف اله اندایش

با گسترش روزافزون فناوری های دیجیتال، حکمرانی فضای مجازی به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی مدیریت نوین و تضمین امنیت سایبری مطرح شده است. این پژوهش با هدف بررسی روندها، ساختار و شبکه های علمی مرتبط با حکمرانی فضای مجازی، از روش تحلیل علم سنجی مبتنی بر پایگاه داده Scopus استفاده کرده است. نتایج نشان می دهد که تولید علمی در این حوزه از سال 2018 به طور چشمگیری افزایش یافته و مقالات ژورنالی بیشترین سهم را دارند. کشورهای پیشرو در تولید علم این حوزه ایالات متحده، بریتانیا و هند هستند و دانشگاه هایی مانند University of Oxford نقش راهبری و هدایت نظریه پردازی و سیاست گذاری را ایفا کرده اند. علاوه بر این، تحلیل موضوعی نشان می دهد که پژوهش ها عمدتاً در حوزه علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات متمرکز بوده و ابعاد اجتماعی و مدیریتی حکمرانی دیجیتال نیز به طور قابل توجهی مورد توجه قرار گرفته است. یافته ها همچنین نشان می دهند که فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی، سیستم های خبره و شبکه های عصبی نقش مهمی در بهبود اثربخشی و کارایی فرایندهای حکمرانی سایبری دارند. با وجود رشد تولید علمی، چارچوب های حکمرانی جامع و یکپارچه هنوز شکل نگرفته و بسیاری از سیاست ها در سطح ملی کوتاه مدت و یک بعدی باقی مانده اند. این پژوهش تأکید می کند که استفاده از تحلیل های مبتنی بر شواهد و بینش های علم سنجی می تواند به توسعه سیاست ها و سازوکارهای پایدار، پاسخگو و شفاف برای مدیریت ریسک و امنیت سایبری در فضای مجازی کمک کند.