سیف اله اندایش

این پژوهش با هدف ترسیم چشم انداز علمی فلسفه فارابی در بستر اسلام، از رویکرد علم سنجی بهره گرفته است. داده های پژوهش از پایگاه معتبر Web of Science استخراج شد که به عنوان یکی از جامع ترین منابع چندرشته ای برای تحلیل های کتاب سنجی شناخته می شود. جستجو در عنوان، چکیده و کلمات کلیدی انجام گرفت و در مجموع 291 سند علمی منتشرشده در بازه زمانی 1994 تا 2025 شناسایی شد. فراداده های استخراج شده پس از پاک سازی، در نرم افزارهای ScientoPy، Bibliometrix و Vosviewer بارگذاری و تحلیل شدند تا روند رشد انتشارات، الگوهای همکاری علمی، توزیع جغرافیایی پژوهش ها، حوزه های موضوعی و تحول مفهومی مطالعات فارابی پژوهی بررسی شود. نتایج نشان می دهد که از سال 2019 به بعد، تولیدات علمی در این حوزه رشد چشمگیری داشته و بیشترین مقالات در سال 2024 منتشر شده است. مقالات ژورنالی سهم غالب اسناد را تشکیل می دهند و حوزه های فلسفه و دین بیشترین تمرکز موضوعی را دارند. همچنین، تحلیل روند موضوعات بیانگر گذار از مطالعات تاریخی به سوی خوانش های نظام مند و مسئله محور از اندیشه فارابی، به ویژه در نسبت عقل، وحی، سیاست و سعادت است. این یافته ها نشان می دهد که فلسفه فارابی به عنوان منبعی زنده برای بازاندیشی مسائل معاصر جهان اسلام مورد توجه فزاینده پژوهشگران قرار گرفته است.