سیف اله اندایش

مقدمه و هدف: در دنیای امروز، اشتراک دانش میان کارکنان به عنوان یکی از عوامل حیاتی در افزایش بهره وری و ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان ها مطرح است. این موضوع در کتابخانه های دانشگاهی که منابع اطلاعاتی و تخصصی در آن ها به طور مستقیم با کیفیت خدمات و یادگیری دانشجویان مرتبط است، اهمیت بیشتری پیدا می کند. پژوهش حاضر بر آن است تا عوامل فردی مؤثر بر اشتراک دانش در این محیط ها را شناسایی، دسته بندی و رتبه بندی کرده و الگوی تحلیلی مناسبی برای آن ها ارائه دهد. روش ها: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به روش ترکیبی (کیفی ـ کمی) انجام گرفت. در مرحلۀ نخست، با بهره گیری از رویکرد مرور نظام مند مبتنی بر چهارچوب PSALSAR، شاخص های فردی مؤثر بر اشتراک گذاری دانش از طریق تحلیل محتوای منابع علمی استخراج شدند. سپس، براساس یافته های این مرحله، پرسشنامه ای محقق ساخته برای سنجش اهمیت شاخص ها طراحی شد که روایی محتوایی و صوری آن به تأیید جمعی از متخصصان حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی رسید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0/87 محاسبه شد. داده های حاصل با روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نرم افزار Expert Choice تحلیل شدند. در مرحله بعد، به منظور تدوین و اعتبارسنجی مدل مفهومی از روش مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM) استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران، کارکنان و رؤسای کتابخانه های دانشگاه تهران بود که از میان آن ها 112 نفر به روش تصادفی به عنوان نمونه انتخاب شدند. یافته ها: تحلیل داده ها منجر به شناسایی 67 کد در قالب 11 شاخص فردی شد که شامل دانش و تجربه، هیجان ها و احساسات، ارزش ها، باورها و نگرش ها، سبک های شناختی و یادگیری، انگیزه و تمایلات درونی، روابط و تعاملات اجتماعی، توانایی ها و شایستگی های فردی، ادراک از سازمان، ویژگی های موقعیتی و شخصیت و ویژگی های روان شناختی بودند. بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که باورها و نگرش ها بیشترین تأثیر و ویژگی های موقعیتی کمترین تأثیر را بر فرآیند تسهیم دانش در کتابخانه های دانشگاهی دارند. براساس این یافته ها، الگوی نهایی شاخص های فردی مؤثر بر تسهیم دانش ترسیم و ارائه شد. اصالت: اصالت این پژوهش در رویکرد جامع و نظام مند آن به شناسایی و تحلیل عوامل فردی مؤثر بر اشتراک گذاری دانش در کتابخانه های دانشگاهی نهفته است. برخلاف پژوهش های پیشین که غالباً به برر