سیف اله اندایش

هدف این پژوهش، تحلیل ساختار دانشی، روندهای علمی و تحول موضوعی پژوهش های مرتبط با هوش مصنوعی و سواد سلامت با رویکرد علم سنجی است. . روش بررسی: این مطالعه با رویکرد کتابسنجی انجام شد. داده ها از پایگاه اسکوپوس و بدون محدودیت زمانی گردآوری شد. 2864 سند منتشرشده طی سال های 1983 تا 2025 برای تحلیل انتخاب شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار VOSviower و Bibliometrix انجام شد. یافته ها : نتایج نشان می دهد که این حوزه با نرخ رشد سالانه 4.95 درصد رشد پایدار و شتابانی داشته است. الگوی همکاری علمی کشورها نشان می دهد که ایالات متحده آمریکا با بیشترین پیوندها در مرکز شبکه قرار دارد. نقشه هم واژگانی چهار محور اصلی را مشخص کرد: آموزش سلامت و مدل های زبانی، کاربردهای بالینی، روش شناسی و سنجش فنی و سلامت روان. تحلیل تحول موضوعی نیز سه فاز متمایز را نشان داد: سیستم های خبره (1983-2005)، فناوری های دیجیتال و زیرساخت های نوین (2005-2018)، و هوش مصنوعی مولد و مدل های زبانی بزرگ (2018-2024). در نقشه موضوعی، ترکیب «هوش مصنوعی-ChatGPT-سواد سلامت» به عنوان موضوعی راهبردی با مرکزیت و تأثیرگذاری بالا شناسایی شد. نتیجه گیری: حوزه هوش مصنوعی و سواد سلامت از سیستم های خبره به مدل های زبانی بزرگ تحول یافته و ترکیب ChatGPT با سواد سلامت به عنوان جبهه پژوهشی راهبردی شناسایی شده است. واژه های کلیدی: هوش مصنوعی، سواد سلامت، مدل های زبانی بزرگ، آموزش سلامت پیام کلیدی: هوش مصنوعی در سلامت از سیستم های خبره به مدل های زبانی بزرگ تحول یافته است. پیشبرد این حوزه نوظهور در تلاقی با سواد سلامت، نیازمند رویکردی جامع به اخلاق، همکاری میان رشته ای و زیرساخت های نوین است.