هادی کشاورز

عوامل مختلفی در بر میزان اشتغال در اقتصاد یک کشور اثرگذار هستند. یکی از این عوامل سرمایه گذاری مستقیم خارجی ([1]FDI) است که در دهه­های اخیر در عرصه حیات اقتصادی کشورها نقش و جایگاه ویژه­ی را پیدا کرده است. کشور ایران نیز مانند بسیاری از کشورها برای رونق تولید و ایجاد اشتغال همچنین رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی پایدار، با مسئله کمبود منابع برای سرمایه گذاری مواجه است . بنابراین بررسی این نکته که آیا سرمایه گذاری مستقیم خارجی به عنوان یکی از عوامل مهم تأمین کننده منابع مالی سرمایه گذاری می تواند نقش مؤثری در افزایش تولید و اشتغال در کشور ایفا کند، می­تواند در برنامه­ریزی­­های رشد و توسعه اقتصادی در کشور بسیار حائز اهمیت باشد. اثرگذاری سرمایه­گذاری در سطح ملی و منطقه­ای می­تواند کمی متفاوت باشد. یکی از این دلایل، وجود تفاوت­های منطقه­ای است. دلیل دیگر را می­توان در ارتباطات بین منطقه­ای و سرریزهای بین منطقه­ای دانست. بر این اساس یک منطقه می­تواند بر مناطق اطراف خود اثرگذار باشد . بنابراین تغییر یک متغیر (جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی) می­تواند هم اثرات درون منطقه­ای (تغییر اشتغال در درون منطقه) و هم اثرات بین منطقه­ای (تغییر اشتغال در مناطق اطراف) داشته باشد. به همین دلیل لازم است تا در مطالعات مختلف به خصوص مطالعات منطقه­ای، ارتباطات و سرریزهای بین­منطقه­ای در نظر گرفته شود. در مورد اثرگذاری سرمایه­گذاری مستقیم خارجی بر اشتغال در سطح منطقه­ای نیز دیدگاه های مختلفی ذکر شده است. به عنوان مثال رانگ و همکاران (2020) بیان می­کنند که مناطق مختلف دارای بازار کار متفاوتی به لحاظ ساختار و عملکرد و حتی انعطاف پذیری هستند. بنابراین ورود سرمایه یکسان به مناطق مختلف می­تواند اثرات متفاوت بر تولید و اشتغال این مناطق داشته باشد. همچنین بر اساس دیدگاه سرریزهای بین منطقه­ای، یک منطقه می­تواند بر مناطق اطراف خود اثرگذار باشد. بنابراین ورود سرمایه­گذاری مستقیم خارجی به یک منطقه می­تواند دارای اثرات سرریزی به سایر مناطق اطراف باشد. بنابراین می­توان گفت ممکن است یک منطقه­ جذب سرمایه­گذاری مستقیم خارجی نداشته باشد ولی اشتغال آن از طریق سرریزهای بین منطقه­ای (سرریز شده از سایر مناطق جذب کننده FDI) تغییر یابد. متدولوژی: این پژوهش در پی بررسی اثرات فضایی سرمایه گذاری مستقیم خارجی بر اشتغال در