مجاهد غلامی

ماجرای نگارشِ کتاب های بلاغی به زبان فارسی که از ترجمان البلاغۀ(481-507 ﻫ.ق) محمّدبن عمر رادویانی آغاز شده بود، در سدۀ هشتم هجری به کتاب ها و رساله های بلاغی شرف الدّین حسن بن محمّد رامی تبریزی(ف. 795 ﻫ.ق) رسید. رامی در دورۀ خود ادیبی فاضل و آشنا به عرفان، فلسفه و منطق بوده است. او شاعر دربارِ سلطان اویس جلایری بوده، او را مدح کرده و تألیفات خویش را بدو تقدیم نموده است. از شرف الدّین رامی چند اثر در بلاغت بر جای مانده است: حقایق الحدایق، انیس العشّاق و تحفة الفقیر. در جستار پیش رو که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای نوشته شده، به بازخوانی و واکاوی رسالۀ تحفة الفقیر پرداخته شده است. در این رسالۀ کوتاه که با اختصار تمام نوشته شده و گویا نخستین تألیف بلاغی رامی و چیزی در حدّ کارآموزی و مشق نویسی است، شانزده صنعت معرّفی و برای شان شواهدی منثور و منظوم آورده شده است. البته در تحفة الفقیر نیز چونان کتاب های بلاغی پیشین که به فارسی نوشته شده اند، بیان و بدیع به هم آمیخته است. افزون بر این، تحفة الفقیر رسالۀ ساده و کوتاهی است و چیزی از نوگویی در آن نیست.