سید محمد موسوی

در سال های اخیر، فضای انعطاف پذیر به عنوان یکی از رویکردهای مؤثر در طراحی معماری معاصر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر این نوع فضاها بر تجربه ی ادراکی و روانی کاربران و تبیین تفاوت آن ها با فضاهای ثابت از منظر رضایت، آرامش ذهنی و کیفیت تجربه ی فضایی انجام شده است. روش تحقیق کیفی و از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که انعطاف پذیری صرفاً به معنای جابه جایی عناصر یا تغییر کاربری فضا نیست، بلکه به توانایی محیط در پاسخ گویی به نیازهای روانی و ادراکی کاربران نیز مربوط می شود. مؤلفه هایی همچون نور طبیعی، ارتباط با فضای سبز، رنگ، بافت و مرزهای نرم در شکل گیری این کیفیت نقش اساسی دارند و می توانند حس تعلق، آرامش و خلاقیت را در کاربران تقویت کنند. در مقابل، فضاهای ثابت با وجود برخورداری از نظم و تعریف عملکردی مشخص، در پاسخ گویی به نیازهای متغیر و تجربه ی انسانی محدودتر عمل می کنند. بر این اساس، فضاهای انعطاف پذیر با تلفیق ابعاد عملکردی و روان شناختی، بستری پویا و چندلایه برای ارتقای کیفیت تجربه ی زیستی انسان معاصر فراهم می آورند.