شبیر کرمی

اکوسیستم های ساحلی–دریایی، به ویژه جنگل های مانگرو، از ارکان اصلی پایداری محیط­ زیست، ذخیره کربن، حفاظت ساحلی و معیشت جوامع محلی به شمار می روند. با این حال، رسوب گذاری بیش از حد ناشی از مداخلات انسانی و اختلال در رژیم های هیدرودینامیکی، تهدیدی جدی برای تداوم عملکرد این اکوسیستم ها محسوب می شود. تالاب نایبند در جنوب ایران، به ویژه خور بساتین، طی دو دهه اخیر با تشدید رسوب گذاری و کاهش محسوس پوشش جنگل های حرا مواجه بوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی و اولویت بندی مناطق بهینه لایروبی در خور بساتین به منظور حفاظت و احیای جنگل های مانگرو انجام شد. این مطالعه به صورت پژوهش ترکیبی متوالی کیفی–کمی طراحی گردید. در فاز کیفی، با مرور نظام مند پیشینه پژوهش و انجام مصاحبه با خبرگان، معیارها و شاخص های مؤثر استخراج و در قالب یک درخت تصمیم ساختاربندی شد. در فاز کمی، به منظور وزن دهی و اولویت بندی معیارها و گزینه های لایروبی، از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و مقایسه های زوجی بهره گرفته شد. نتایج نشان داد معیارهای جریان جزر و مدی، جریان آب و حجم رسوب گذاری، بیشترین اهمیت را در تعیین نقاط بهینه لایروبی دارند. بر اساس سنتز نهایی معیارها، از میان شش نقطه بررسی شده، نقاط 3 (0/245836)، 5 (0/228598) و 4 (0/181904) به ترتیب بالاترین اولویت را داشتند، در حالی که نقطه 1 کمترین اولویت را داشت. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی علمی برای تصمیم سازی، برنامه ریزی اجرایی و مدیریت پایدار تالاب نایبند مورد استفاده قرار گیرد. شایان ذکر است که این مطالعه در سال های 1402 و 1403 انجام شده است.