حسن الهیاری

بدون شک یکی از واقعیت های مسلم در عرصه سیاست ایران، حضور آشکار و قدرتمند کشورهای اروپایی بویژه دولت انگلستان در معادلات پیچیده سیاست خارجی ایران و نقش تعیین کننده آنها در شکل دهی به سیاست ها، مواضع و تعیین سرنوشت این کشور در طول تاریخ بوده است. در این مقاله سعی شده است با بررسی اسناد تاریخی و برخی سفرنامه-های سیاحان و مأموران انگلیسی در دوره صفوی، کندوکاوی در ریشه یابی دیدگاه انگلیسی ها نسبت به ایران صورت بگیرد. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. نتایج این بررسی نشان می دهد که حس برتری طلبی و نگاه تحقیرآمیز انگلیسی ها نسبت به ایران به عنوان یک کشور مسلمان از دیرباز وجود داشته است. بر این اساس با وجود نیاز اقتصادی و تجاری انگلیسی ها به ایران و تلاش جهت برقراری رابطه با این کشور، از لحاظ فرهنگی و سیاسی، طبق رهیافتی شرق شناسانه، نگاهشان نسبت به ایران منفی بوده و آن را کشوری غیرمتمدن و مردمان آن را خرافاتی و عقب مانده تلقی می کردند.