امین اوجی فرد

میکروپلاستیک ها (MPs) به عنوان آلاینده های نوظهور محیط های آبی، به دلیل پایداری زیستی و توان تجمع در زنجیره غذایی، تهدید جدی برای سلامت آبزیان و ایمنی غذایی انسان هستند. هدف این مطالعه بررسی میزان و الگوی تجمع میکروپلاستیک ها در آبشش، دستگاه گوارش (معده و روده) و کبد تحت تیمارهای مختلف مواجهه، شامل تغذیه با خوراک آلوده، قرارگیری در آب حاوی میکروپلاستیک و مواجهه ترکیبی میکروپلاستیک و فلز نیکل بود. فرض پژوهش بر این بود که مسیر مواجهه، نوع پلیمر و حضور آلاینده های همراه، نقش مهمی در توزیع بافتی و شدت تجمع دارند. در این مطالعه تجربی، 300 بچه ماهی سی باس آسیایی با میانگین وزن 0.3 ± 38.5 از مزرعه پرورش تهیه و پس از 14 روز سازگاری، به 12 گروه آزمایشی تقسیم شدند. تیمارها شامل مواجهه غذایی با 1، 3 و 5 میلی گرم میکروپلاستیک به ازای هر گرم خوراک، مواجهه آبی با 50، 100 و 150 میلی گرم در 100 لیتر آب، مواجهه ترکیبی میکروپلاستیک و نیکل و گروه شاهد بود. دوره مواجهه چهار هفته بود و نمونه برداری هفتگی از بافت ها انجام شد. نمونه ها پس از هضم شیمیایی و فیلتراسیون، با میکروسکوپ استریو شمارش و با FTIR تأیید شدند. نتایج نشان داد تجمع میکروپلاستیک ها در بافت ها ناهمگن و وابسته به مسیر مواجهه است. دستگاه گوارش، به ویژه روده، اصلی ترین مخزن با 51.4 درصد از کل ذرات بود و تجمع آن از 10 ذره در هفته اول به 21 ذره در هفته چهارم رسید، نشان دهنده ماهیت تجمعی و غیرقابل تجزیه آلاینده ها. معده و آبشش ها به ترتیب به عنوان مخازن اولیه و مسیر جذب تنفسی ذرات عمل کردند. تجمع در کبد محدود و گذرا بود، نشان دهنده محدودیت انتقال از دستگاه گوارش به گردش خون. مواجهه غذایی و آبی بیشترین تجمع را ایجاد کردند، در حالی که تیمار ترکیبی اثر هم افزای میکروپلاستیک و نیکل را با افزایش تجمع روده ای نشان داد. تحلیل رنگ و FTIR نشان داد پلی استر در کبد و روده و پلی اتیلن در آبشش ها غالب بود.