محمد واقفی

کلیات: آب بعد از اکسیژن مهمترین عنصر در هستی است. کمبود آب شیرین در بسیاری از مناطق جهان بویژه در ایران یک مشکل فوری بوده و ضرورت برنامه ریزی بهتر منابع آبی را ایجاب می کند. در این راستا مدل WEAP یکی از نرم افزارهای نسل جدید با قابلیت گسترده در زمینه مدیریت منابع آب است. این مدل در جهان کاربرد زیاد داشته و در زمینه تخصیص منابع آب منحصر به فرد عمل می کند. منطقه مورد مطالعه: استان بوشهر بویژه آبپخش با داشتن بیش از 1.2 میلیون اصله نخل، قطب تولید خرما در ایران می باشد. کمبود آب، پایین بودن بهره وری و عملکرد شبکه آبپخش باعث به خطر افتادن حیات نخلستان ها در منطقه شده است. با توجه به اهمیت تولید، اشتغالزایی و سطح زیر کشت بالا نیاز است تا این گیاه پابرجا بماند. هدف: استفاده از مدل WEAP و بکار گیری قابلیت های این مدل برای ارزیابی تخصیص و مدیریت منابع آب در شبکه آبپخش انجام شده است. روش تحقیق: ابتدا به کمک تصاویر ماهواره ا ی و GIS نقشه منطقه مورد مطالعه تهیه شده، شبکه های اصلی، فرعی و چاه های منطقه جانمایی شد. سپس شبکه آبیاری در محیط مدل WEAR، با ساختار 7 کانال اصلی و 148کانال آبگیر ترسیم و شبیه سازی شد. پس از ترسیم شبکه کلیه داده های لازم پس از جمع آوری، شناسائی و وارد مدل گردید، جهت تکمیل اطلاعات مساحت کانال های فاقد داده، باکمک تصاویر ماهواره ی و نرم افزاری تخمین زده شد در ادامه به منظور ارزیابی سناریوها و پیش بینی، داده های هواشناسی برای 30 سال آینده بدست آمد و به مدل وارد شد. برای ارزیابی سیستم، صحت سنجی، واسنجی (EQ)، میانگین مربعات خطا (MSE)، شاخص اعتماد پذیری (RE) و درصد اطمینان محاسبه شد. سپس 18 سناریو در پنج محور کانال ها، چاه ها، راندمان آبیاری، تاثیر اقلیم و ترکیبی بررسی گردید. نتایج: نتایج حاکی از این پژوهش نشان می دهد که صحت سنجی از دقت خوبی برخوردار بوده و مدل قادر به شبیه سازی شبکه می باشد. از طرفی حق آبه کشاورزان بطور کامل تخصیص نیافته و میزان هدر رفت آب از کانال ها بیشتر از چاه ها بدست آمد. ضمناً بهره برداری آب از چاه نسبت به شبکه عملکرد خوبی را نشان داد. سناریوی راندمان آبیاری 90 درصد با افزایش اعتماد پذیری 5/6 درصد نسبت به سناریوی مرجع عملکرد بهتری را نشان داد و در طول 30سال پیش بینی، سال 1418 به عنوان سال کم آبی و خشک سالی با کمترین بهره وری نشان داده شد.