سید نورالدین امیری

پس از ورود به دوران سالمندی، عملکرد فیزیولوژیکی سالمندان به وضوح کاهش می یابد، تغییر شکل بدن، کاهش سازگاری با محیط خارجی و کاهش مقاومت به درجات مختلف باعث ناراحتی زندگی روزمره سالمندان می شود. نه تنها شرایط فیزیکی تغییر می کند، بلکه ساختار زندگی نیز دچار تغییراتی می شود. سالمندان پس از بازنشستگی دیگر هر روز مشغول کار نیستند، اما ناگهان اوقات فراغت، ناراحتی و تغییرات روانی زیادی به سراغشان می آید. بنابراین تغییرات فیزیولوژیکی و روانی، نیازهای سالمندان را در محیط زندگی تغییر می دهد (Ulloa-Leon et al., 2023). شیوه استفاده سالمندان از فضاهای شهری، نوع فضاهای شهری که قبلا به آنجا مراجعه می کرده اند، شیوه استفاده از نوع وسیله نقلیه و ... دچار تغییر می شود. پرواضح است که کشور ایران نیز، در چند دهه گذشته دستخوش تحولات چشمگیری در حوزه های متفاوتی از قبیل؛ زیست محیطی، جمعیتی، سیاسی، علمی و فرهنگی شده است. تردیدی وجود ندارد که بهره مندی مثبت از نتایج و آثار این اقدامات، هنگامی میسر خواهد بود که آمادگی همه جانبه و در همه بخش ها برای این رویارویی وجود داشته باشد. در غیر این صورت، بی شک، موج سریع پیری و سالخوردگی جمعیت در آینده ای نه چندان دور گریبان گیر همه افراد جامعه خواهد بود و این عامل، توجه به زیرساخت ها، مولفه ها و یا همان مختصاتی که لزوم مواجهه با شرایط سالمندی جمعیت است را بیش از پیش لزوم بیشتر می بخشد(ادیب روشن و همکاران، 1399: 53). با توجه به این که سالمندی یک روند زیست طبیعی و مرحله مهمی از مراحل اصلی زندگی انسان محسوب می شود، نمی توان آن را متوقف یا معکوس کرد بلکه می توان با سیاستگذاری های صحیح آثار این فرآیند را کنترل نمود. در همین راستا سازمان بهداشت جهانی در سال 2007 چارچوب شهر دوستدار سالمند را به عنوان یک پاسخ مبتنی بر چالش های پیری جمعیت شناختی و افزایش شهرنشینی جامعه تدوین نمود (Yang et al., 2023). اهمیت موضوع به این دلیل است که سالمندان نیز مانند سایر گروه های جمیعتی با توجه به محدودیت ها و ناتوانایی هایی که دارند حق استفاده و حضور در فضاها و امکانات شهری را دارند، زیرا این دوره ای است که در زندگی هر فردی فرا می رسد و نباید سالمندان را فراموش کرد. شهر بوشهر از جمله شهرهای کشور ایران است که مانند سایر شهرها به سمت پیری جمعیت پیش می رود. بنابراین تدوین سند راهب