|
Title
|
كاوشي نوين در ظرافتهاي معنائي و بلاغي قصر در قرآن كريم به اعتبار اطلاق و تقييد در مقصور عليه
|
|
Type
|
Article
|
|
Keywords
|
قرآن كريم، قصر (حصر)، قيد، مقصور عليه، مركب
|
|
Abstract
|
قصر به معناي اختصاص امري به امر ديگر و نفي آن از غير به عنوان قوي ترين روش تأكيد نقش برجسته اي در فهم و تفسير متن ايفا مي كند. اين جايگاه محوري؛ به ويژه در تحليل متون ديني مانند قرآن كريم سبب شده تا علماي بلاغت توجه ويژه اي به اين شيوه بلاغي داشته و تقسيمات متعددي را در بلاغت سنتي براي آن ارئه دهند؛ با اين حال با دقت در آيات حاوي قصر به ويژه آيات متناظر و توجه به اين نكته اساسي كه خداوند متعال با توجه به سياق كلام گاهي مقصور عليه را مطلق و گاه مقيد بيان نموده، مشخص مي شود تقسيم بندي هاي سنتي قصر كه عمدتاً بر روابط معنايي بين اركان آن تمركز دارند نمي توانند تمام ابعاد اين پديده را تبيين كنند و اطلاق يا تقييد در طرفين قصر؛ به ويژه مقصورٌ عليه موجب پديد آمدن ويژگي هاي بلاغي جديدي در ساختار قصر مي شود و لايه هاي تازه اي از فصاحت و بلاغت قرآن را نمايان مي كنند. پژوهش حاضر با اتخاذ روش توصيفي-تحليلي و از طريق استخراج نظام مند آيات متناظر قصر و با تحليل نقش «اطلاق» و «تقييد» در «مقصورٌ عليه» در آيات قرآن كريم، به ويژه آيات متناظر حاوي قصر نشان مي دهد كه توجه به مطلق يا مقيد بودن مقصورٌ عليه؛ نه تنها در تفسير دقيق تر آيات نقش اساسي ايفا مي كند؛ بلكه مبنايي براي ارائه تقسيم بندي نويني از قصر فراهم مي آورد كه در بلاغت سنتي مورد غفلت واقع شده بود. بر اساس اين يافته ها، قصر بر اساس اطلاق و تقييد مقصورٌ عليه به چهار نوع اصلي: مطلق، مقيد، مركب و متعدد تقسيم مي شود. تنوع در افراد و نوع تقييدِ مقصورٌ عليه مي تواند مفاهيم ساده يا پيچيده تري را از مفهوم سازي محدوديت قصر در آيات فراهم آورد. اين رويكرد نو در بررسي قصر ضمن ارائه دركي عميق تر از ظرافت هاي معنايي و بلاغي آن در قرآن، افق هاي جديدي را در مطالعات قرآني مي گشايد و به تعمق بيشتر در مفاهيم والاي اين كتاب آسماني رهنمون مي سازد.
|
|
Researchers
|
Ozra Sadat Latifi Hosseini (First researcher) , Hossein Mohtadi (Second researcher) , Seyyed Heydar Shirazi (Third researcher)
|