ابراهیم رجب پور

آموزش های فنی و حرفه ای به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه سرمایه انسانی و حلقه پیوند نظام آموزشی با بازار کار، در دهه های اخیر مورد توجه فزاینده سیاست گذاران و پژوهشگران قرار گرفته است. یکی از مفاهیم موثر در آموزش های مهارتی مراکز فنی و حرفه-ای بررسی فرصت ها و چالش های آن می باشد که جهت بهره برداری از این مفهوم بایستی این ابعاد شناسایی و ارزیابی گردند و سپس بر پایه مهمترین و اولویت دارترین فرصت ها و چالش-ها، برنامه ریزی در جهت کاهش نرخ بیکاری و افزایش کیفیت نیروی کار صورت پذیرد که در این زمینه با بررسی های به عمل آمده مطالعه ای مشابه خصوصا در ایران یافت نگردید. در این راستا این مطالعه با هدف ارائه چارچوبی جامع به منظور شناخت و ارزیابی فرصت ها و چالش های موجود در زمینه آموزش مهارتی مراکز آموزش فنی و حرفه ای در ایران با رویکردی علمی مبتنی بر نظر خبرگان طرح ریزی و اجرا گردیده است. پژوهشگران، در این مطالعه ابتدا با مرور مبانی نظری و پیشینه پژوهش و همچنین مصاحبه با خبرگان به 139 فرصت و چالش های موجود در این زمینه در ایران دست یافتند که در 10 دسته کلی ( 5 فرصت و 5 چالش) تقسیم گردیده اند. ابتدا با تکنیک دلفی فازی و نظرخواهی از 19 نفر از خبرگان، شاخص ها به تعداد 96 مورد تقلیل یافته و مورد تایید واقع گردیدند. سپس با تکنیک تحلیل سلسله مراتبی فازی با رویکرد برنامه ریزی غیرخطی میخایلوف اولویت بندی گردیدند. به طور کلی می توان بیان داشت که در بین فرصت های شناسایی شده، عامل "ظرفیت بالای اشتغال زایی و کارآفرینی" از بیشترین اهمیت برخوردار می باشد. همچنین مهمترین چالشی که نظام فنی و حرفه ای با آن روبرو می باشد، " عدم تطابق آموزش ها با نیازهای واقعی بازار کار" می باشد. جزییات فرصت ها و چالش های اولویت دار در زمینه آموزش مهارتی مراکز آموزش فنی و حرفه ای که بر نرخ بیکاری و افزایش کیفیت نیروی کار موثر است، در فصل 4 و 5 این مطالعه معرفی و تشریح گردیده اند.