غلامرضا جمالی

هدف و زمینه: مدیریت چرخه عمر دارایی های صنعتی به عنوان یک رویکرد کلیدی در افزایش بهره وری، کاهش هزینه ها و کاهش اثرات زیست محیطی دارایی ها شناخته می شود. اهمیت این موضوع زمانی پررنگ تر می شود که صنایع با چالش هایی همچون محدودیت منابع طبیعی، فشارهای قانونی مرتبط با انتشار آلاینده ها و ضرورت حرکت به سمت اقتصاد چرخشی مواجه اند. با وجود توسعه استانداردهایی نظیر ارزیابی چرخه عمر و مدیریت دارایی، همچنان خلأهایی در یکپارچه سازی شاخص های زیست محیطی و اقتصادی در تصمیم گیری های مربوط به طول عمر تجهیزات وجود دارد. این پژوهش با هدف بررسی جامع ادبیات اخیر و شناسایی رویکردهای نوین در ادغام پایداری با مدیریت چرخه عمر دارایی ها انجام شده است. روش کار: این مطالعه از نوع مرور دامنه ای است که با رویکردی هدفمند، 45 مقاله منتشرشده در بازه 2004 تا 2025 را بررسی کرده است. جامعه آماری پژوهش شامل مقالات علمی منتشرشده در پایگاه های بین المللی بوده است. نمونه گیری به روش هدفمند انجام شد و ابزار گردآوری داده ها جستجوی کلیدواژه ای و فیش برداری از مقالات بود. داده ها بر اساس چهار محور اصلی استانداردها و چارچوب ها، هزینه چرخه عمر، راهبردهای اقتصاد چرخشی، و فناوری های صنعت نسل 4 دسته بندی و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته ها: نتایج مرور نشان داد که ترکیب ارزیابی چرخه عمر و هزینه چرخه عمر می تواند به تصمیم گیری دقیق تر در زمینه تعمیر، بازسازی یا جایگزینی تجهیزات منجر شود. همچنین، راهبرد بازتولید به عنوان یکی از مؤثرترین اقدامات پایان عمر، به طور متوسط کاهش چشمگیری در مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای ایجاد می کند. در بخش فناوری، استفاده از دوقلوی دیجیتال و نگهداری پیش بینانه شفافیت عملکردی دارایی ها را افزایش داده و امکان اتصال داده های بلادرنگ به مدل های چرخه عمر را فراهم می آورد. بررسی منابع فارسی نشان داد که اگرچه مطالعاتی در حوزه هزینه چرخه عمر و زنجیره تأمین حلقه بسته صورت گرفته، اما محدودیت داده ها و فقدان پایگاه های اطلاعاتی جامع، چالش جدی در مسیر توسعه کاربردی این رویکردها است. نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، ادغام اصول پایداری در مدیریت چرخه عمر دارایی های صنعتی نه تنها از منظر زیست محیطی ضروری است، بلکه از دیدگاه اقتصادی نیز مزایای قابل توجهی دارد. این نتایج می تواند راهنمایی