حیدر احمدی

زمینه: در دهه های اخیر، سازمان ها به ویژه شرکت های کوچک و متوسط، در معرض محیطی آکنده از بی ثباتی، پیچیدگی، رقابت فزاینده، تغییرات فناوری، بحران های اقتصادی و تحولات سیاسی قرار گرفته اند. در چنین فضایی، تاب آوری سازمانی به عنوان یکی از مهم ترین قابلیت های راهبردی، نقش تعیین کننده ای در بقا، پایداری و تداوم عملکرد سازمان ها ایفا می کند. از سوی دیگر، جهت گیری استراتژیک و قابلیت های پویا، سازمان ها را در شناسایی فرصت ها، بازپیکربندی منابع و انطباق با شرایط متغیر محیطی یاری می رسانند. در این میان، چابکی استراتژیک نیز به عنوان عاملی کلیدی، زمینه واکنش سریع و هوشمندانه سازمان ها را در برابر تغییرات محیطی فراهم می سازد. با وجود اهمیت این متغیرها، بررسی هم زمان تأثیر جهت گیری استراتژیک و قابلیت های پویا بر تاب آوری سازمانی با نقش میانجی چابکی استراتژیک، به ویژه در شرکت های کوچک و متوسط افغانستان، کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. هدف: هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر جهت گیری استراتژیک و قابلیت های پویا بر تاب آوری سازمانی با نقش میانجی چابکی استراتژیک در شرکت های کوچک و متوسط استان بلخ افغانستان است. این پژوهش در پی آن است که سازوکارهای اثرگذاری متغیرهای راهبردی بر ارتقای تاب آوری سازمانی را تبیین نموده و نقش چابکی استراتژیک را در این روابط مورد ارزیابی قرار دهد. روش‏شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ پیمایشی با رویکرد قیاسی و مبتنی بر فلسفه اثبات گرایی است. همچنین، داده های مورد نیاز به صورت میدانی گردآوری شده اند. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران و کارکنان ارشد شرکت های کوچک و متوسط استان بلخ افغانستان بوده که از میان 200 شرکت، تعداد 143 شرکت به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه استاندارد مبتنی بر طیف پنج درجه ای لیکرت استفاده شد و روایی و پایایی آن با بهره گیری از شاخص های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراج شده مورد ارزیابی قرار گرفت. در نهایت، داده های پژوهش با استفاده از نرم افزارهایSPSS نسخه 32 و Smart PLS نسخه 4 و از طریق مدل سازی معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند. یافته‏ ها: یافته های پژوهش نشان داد که قابلیت های پویا تأثیر مثبت و معناداری بر تاب آوری سازمانی دارند و به افزایش سازگاری،