حبیب اله سعیدی نیا

صنعت نفت یک پدیده محوری در دوران پهلوی دوم است که بر ساختار اقتصادی، اجتماعی جامعه روستایی ایران سوم تا پنجم به دلیل نحوه تخصیص درآمدهای نفتی و اولویت بندی های متفاوت، از اولویت پایین تری برخوردار بود. در همین زمینه این پژوهش باهدف بررسی و تحلیل نقش و تأثیر برنامه های عمرانی سوم تا پنجم بر توسعه و نوسازی جامعه روستایی و بررسی سهم تخصیص یافته به این بخش در مقایسه با سایر بخش ها می پردازد؛ و با استفاده از روش تاریخی، با رویکرد توصیفی_تحلیلی و با تکیه بر منابع و اسناد تاریخی و آمار و ارقام رسمی به دنبال پاسخ گویی به این سؤال است که درآمدهای نفتی در طول برنامه های عمرانی چه تأثیراتی بر توسعه جامعه روستایی گذاشته است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که برنامه های توسعه در حوزه عمران روستایی در مقایسه با ابعاد گوناگون توسعه در تأثیرگذار بوده است. در این دوران، درآمدهای نفتی از طریق برنامه های عمرانی، تأثیر بسیار زیادی بر ابعاد گوناگون توسعه در حوزه های مختلف داشته است. یکی از حوزه های متأثر از درآمدهای نفتی، عمران روستایی بود. بااین وجود در برنامه های عمرانی حوزه های مختلف، نتوانستند به اهداف کمی و کیفی تعیین شده دست یابند. ابهام در سیاست ها، کاهش سرمایه گذاری در بخش روستایی، کمبود امکانات و ناهماهنگی اجرایی در طول برنامه های سوم تا پنجم توسعه عمرانی باعث کاهش تولید و اشتغال روستایی و درنتیجه افزایش مهاجرت روستاییان به شهرها شد.