مشخصات پژوهش

عنوان	باز شناسی شبیخون به عنوان یک شیوۀ نبرد و جزییات و نکات مرتبط با آن درشاهنامۀ فردوسی
نوع پژوهش	پایان‌نامه
کلیدواژه‌ها	جنگ، شبیخون، ابزارآلات جنگی، نیروهای اهریمنی، توطئه، شاهنامه.
چکیده	جنگ از پدیده های شومی است که از ابتدای تاریخ بشریت و پیدایش انسان، با او همراه بوده است. جنگ ها ریشه در حرص و آز و طمع و زیاده خواهی های انسان ها دارند. بنابراین برای یافتن ریشه ها و علل جنگ ها، ابتدا باید به سراغ عواملی رفت که زیاده خواهی ها، قدرت ها، حرص و آزها و دیگر صفات ناپسند را در انسان رشد داده و جنگ های ویرانگر را ساخته اند. در تاریخ بشریت و در داستان های مذهبی و اسطوره های ملی از همان ابتدا دو نیروی خیر و شر با هم درگیر جنگ بوده اند. چنان که هابیل به دست قابیل ناجوانمردانه کشته شد و از روزگار گیومرت ( کیومرث) تاکنون آدمی با پدیدۀ جنگ دست و پنجه نرم کرده و می کند. با ریشه یابی علل جنگ ها می توان گفت اولین دشمنان انسانیت، که باعث پیدایش جنگ ها شده اند، ابلیس ها، دیوها و اهریمنان بوده اند. آنان راهگشا و الگوی آزمندان و شیادان تاریخ بوده و جنگ ها و شبیخون ها یا مستقیما به دستور یا با مشارکت آنان و توسط کسانی انجام می شود که خود به دیو و اهریمنی شبه انسان بدل گشته اند. جنگ در شاهنامه نیز تنها بین افراد و کشورها نیست بلکه بین خیر و شر، پلیدی و پاکی، زشتی و زیبایی، خدا و شیطان و در نتیجه بین ایران و انیران است و شبیخون، ناجوانمردانه ترین نوع جنگ هاست. جنگی که با اصول جوانمردی و پهلوانی کاملا مغایرت دارد. در این نوع جنگ، افرادی زبده سعی می کنند هنگامی که دشمن، درخواب و یا از همه جا غافل است، به یک باره به او بتازند و او را از پای درآورند. در حقیقت شبیخون، نشان از ضعف روحی و خوی ضد پهلوانی شبیخون زننده دارد. در مقابل، لشکریانی که از میهن دفاع می کنند و پهلوانان بلند آوازه ای که برای نام می جنگند، شبیخون را ننگ می شمارند و کشته شدن در میدان رزم را بر زنده ماندن به هر بهایی، ترجیح می دهند. با بررسی شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی و حوادث جاری در آن می توان به این دریافت رسید که شبیخون، انواع و اقسامی دارد. بررسی ویژگی های شبیخون زنندگان نیز نشان می دهد کسی که به دیگری یا به لشکری شبیخون می زند، پهلوان نیست بلکه قامتی پهلوان واره ، با اندیشه هایی اهریمنی دارد. این قلم بر این باور است گاه آهرمن از درون به کسی شبیخون می زند و او را از جایگاه بلند به زیر می افکند. در شاهنامه ی سترگ فردوسی، شبیخون خاص انیران است. آنان که آمیزه ای از نیروهای توران، چین و سرزمین های دیگر اند.
پژوهشگران	محمد غلامی (دانشجو)، مجاهد غلامی (استاد راهنما اول)، حسین سلیمی (استاد مشاور)
تاریخ انجام	1405-01-26