مشخصات پژوهش

عنوان	تحلیل فرکتالی پارامترهای لرزه خیزی و ارزیابی تنش های پوسته ای در شرق ایران
نوع پژوهش	مقالات در نشریات
کلیدواژه‌ها	فرکتال، b-value، D-value، نسبت D/b، نرخ گشتاور لرزه ای، لرزه خیزی، گسل های فعال شرق ایران.
چکیده	پویایی زمین ساختی شرق ایران، که در اثر همگرایی صفحه های عربستان و اوراسیا و حضور گسل های فعال متعدد شکل گرفته، سبب تمرکز بالای تنش و بروز زلزله های بزرگ تاریخی مانند طبس (1978) و بم (2003) شده است. هدف این پژوهش، تحلیل فرکتالی پارامترهای لرزه خیزی و بررسی ناهمگنی تنش پوسته در گستره ی شرق ایران است. بدین منظور، داده های لرزه ای تاریخی و دستگاهی با بزرگای بیش از 4 (1900-2024) از ISC وNEIC گردآوری، پالایش و در ZMAP و ArcGIS تحلیل شدند. پارامترهای b-value (نشانگر تنش و احتمال زلزله های بزرگ)، D-value (نشان دهنده ی پیچیدگی هندسی شکستگی ها و زلزله ها) و نسبت D/b-value هم زمان محاسبه و پهنه بندی گردیدند. نتایج نشان داد که مقدار b-value در محدوده ی 0.8 تا 1.1 و D-value در حدود 1.6 تا 2.3 متغیر است. نواحی با مقدار پایین b-value و D بالا، به ویژه در امتداد گسل های نهبندان و دشت بیاض، بیانگر تمرکز تنش بالا و افزایش احتمال رخداد زلزله های بزرگ تر است. گشتاور لرزه ای کل زمین لرزه های ثبت شده در کاتالوگ برابر با 1023*3.5 نیوتن متر برآورد گردید که منجر به نرخ سالانه میانگین گشتاور لرزه ای به میزان 1016*2.7نیوتن متر بر سال می شود (این نرخ با میانگین گیری بر اساس سال های موجود در کاتالوگ محاسبه شده است). نسبت D/b که شاخصی از انرژی نهفته و ناهمگنی تنش به شمار می رود، در این نواحی بیش از 2 گزارش شده و هم خوانی نزدیکی با پهنه های دارای نرخ گشتاور لرزه ای بالا دارد. این امر نشان می دهد که افزایش هندسه ی شکستگی ها هم زمان با افت مقدارb، بیانگر نزدیک شدن منطقه به آستانه ی گسیختگی پوسته است. یافته های این پژوهش با تأکید بر نقش نسبت D/b در تحلیل خطر لرزه ای، تصویری کمی از وضعیت تنش، ساختار گسل ها و پتانسیل زلزله های بزرگ در شرق ایران ارائه می دهد.
پژوهشگران	محمد صادق شریفی (نفر اول)، سعید زارعی (نفر دوم)، سید رضا منصوری (نفر سوم)، عبدالله حسینی (نفر چهارم)
تاریخ انجام	1404-10-10