|
عنوان
|
تحلیل کارکرد معنایی پادگفتمان ها درنهج البلاغه (نمونه مورد مطالعه نامه امام علی (ع) به عثمان بن حنیف)
|
|
نوع پژوهش
|
مقالات در نشریات
|
|
کلیدواژهها
|
نهج البلاغه، پادگفتمان، امام علی (ع)، عثمان بن حنیف.
|
|
چکیده
|
کلام امام علی (ع)، سراسر شگفتی است و نهج البلاغه، مجموعه ای است که عبارات نغز و محفوف به رموز و اسرار گفتار را در خود جمع کرده است. استفاده از واژگان خاص، همراه با بار معنایی قوی، در کنار اسلوب های وزین کلامی و ساختاری، بر زیبایی این کلام افزوده است. گفتاری که کشف روابط معنایی واژگان و جملات، در سایه عناصر معنایی؛ همچون وجود پادهای پشتیبان اثربخشی آن را دو چندان کرده است. این عناصر معنایی عموماً پاره گفتارهایی حمایتی هستند که در کنار هستۀ گفتمان در روایت حضور می یابند و یک هالۀ معنایی حمایتی را ایجاد می کنند و به این ترتیب، هستۀ گفتمان را در افت وخیزهای روایت تقویت و حمایت می کنند. فرایند گفتمانی، حاصل وجود عوامل متعددی است که با ایفای نقش خود، ارتباط میان طرفین گفتمان را شکل داده و به دنبال آن، اثرگذاری و اقناع مخاطب تحقق می یابد. یک سخنور ماهر با کمک ابزارهای مختلف، می کوشد تا نفوذ کلام خویش را بر مخاطب بیفزاید. وجود گفتمان هایی حمایت گر و پشتیبان، در خوانش گفتمان های نظام مندی همچون نهج البلاغه، از جمله ابزارهایی است که بسیار راهگشا خواهد بود. این هاله های گفتمانی یا پادگفتمان ها، با کارکردهای معنایی ویژة خود؛ همچون ترمیم، تعدیل، تأیید، توجیه، تأثیر بیشتر بر مخاطب و یا حتی القای حس خاص به مخاطب، نقش مهمی در شکل دهی فرایند معناسازی دارند. نامة امام علی (ع) به کارگزار خود، عثمان بن حنیف، از گفتمان هایی است که به زیبایی نمایانگر تأثیرات ایجابی و سلبی حاصل از به کارگیری پادگفتمان در تثبیت و انسجام معنا است. این پژوهش می کوشد با روشی توصیفی-تحلیلی، به این سؤال اصلی پاسخ دهد که استفاده از پادسازی عناصر معناساز، در کلام امام علی (ع) با کمک چه مؤلفه هایی شکل گرفته است؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که این نامه، حامل برخی ویژگی های معنایی پادگفتمان از قبیل؛ پادهای استعاری، تشبیهی، کنائی، تودرتو، ارجاعی و به کارگیری مناسب و شایستة پادهای تطابقی، شاهد آوردن، سوگند خوردن و ... است که نشان از قوت و قدرت گویندة کلام و اعجاز ایشان در گفتار است.
|
|
پژوهشگران
|
حسین مهتدی (نفر اول)، فروغ فرهمند هارمی (نفر دوم)
|
|
تاریخ انجام
|
1404-11-18
|